Klocek Podróżnik

Honduras

Honduras od lat niesie ze sobą reputację kraju niebezpiecznego i turystycznie „trudnego”. To jedno z tych miejsc, których nazwa częściej pojawia się w kronikach kryminalnych niż w katalogach biur podróży.
Faktycznie — jest to stosunkowo biedne państwo; obok Haiti uchodzi za jedno z najuboższych w Ameryce Środkowej. Tyle że sama bieda rzadko przesądza o turystycznym sukcesie kraju.
Świat pełen jest krajów znacznie uboższych, które mimo to przyciągają tłumy podróżników: Nepal ma Himalaje, Kambodża — kamienne cuda Angkoru, Laos uwodzi spokojem Mekongu, a Tanzania od lat sprzedaje marzenie o safari pod afrykańskim niebem.
Turystyka zależy znacznie bardziej od wyobraźni, poczucia bezpieczeństwa i umiejętności opowiedzenia o sobie światu niż od grubości państwowego portfela.
A z tym Honduras nigdy nie miał łatwo.
Przez lata kraj notował jedne z najwyższych wskaźników zabójstw na świecie. Media przez lata nauczyły nas kojarzyć go z gangami maras, przemytem narkotyków i historiami brzmiącymi jak scenariusz sensacyjnego serialu klasy B, z tą różnicą, że dziejącymi się naprawdę.
Nawet dziś wiele ministerstw spraw zagranicznych ostrzega przed podróżami do części kraju.
Do tego dochodzi infrastruktura: poza kilkoma turystycznymi enklawami Honduras potrafi być wymagający. Drogi bywają kapryśne, transport funkcjonuje według własnej, środkowoamerykańskiej filozofii czasu, a standard usług często przegrywa konkurencję z sąsiednią Kostaryką czy karaibskimi resortami.
I właśnie dlatego szkoda jest tym większa, bo Honduras potrafi zaskoczyć.
Ma miejsca, które nie tylko bronią się same, ale zostają w pamięci na długo. Jednym z nich są ruiny Majów w Copán Ruinas — bez wątpienia najważniejszy archeologiczny skarb kraju.
To miejsce uchodzi wręcz za narodowy skarbiec, dlatego pozostaje dobrze chronione i zadbane.
Co ciekawe, już sama droga od granicy z Gwatemalą potrafi pozytywnie zaskoczyć: jedzie się zaskakująco komfortowo, krajobrazy soczyście zielone, i nagle zaczynam mieć wrażenie, że Honduras wcale nie wygląda tak, jak przez lata opowiadały o nim telewizyjne wiadomości.
I może właśnie w tym tkwi jego największy paradoks — to kraj o fatalnym PR-ze, który miejscami okazuje się znacznie bardziej gościnny i fascynujący, niż świat chciałby uwierzyć.

Copán Ruinas, nazywane przez wszystkich po prostu „Copán”, to niewielkie miasteczko o typowo środkowoamerykańskim charakterze, gdzie życie toczy się własnym, niespiesznym rytmem.
To stąd większość podróżnych wyrusza do słynnych ruin Majów — jednego z najważniejszych stanowisk archeologicznych tej cywilizacji, które przyniosły miejscowości rozgłos.
Gdy w XIX wieku rozpoczęto tu intensywniejsze badania archeologiczne, region stopniowo zaczął przyciągać podróżników, badaczy i poszukiwaczy przygód.
Samo miasteczko nie powstało wprawdzie dzięki odkryciu starożytnego miasta, ale to ono sprawiło, że trafiło na turystyczną mapę świata.
Dziś pełni rolę spokojnego zaplecza dla archeologów, backpackerów i zwykłych ciekawskich, którzy przyjeżdżają tu nie tylko oglądać pozostałości dawnego miasta Majów, lecz także poczuć atmosferę miejsca zawieszonego między codziennością a historią sprzed ponad tysiąca lat.

Miasteczko zachowało swój malowniczy charakter — brukowane uliczki, niewielkie kawiarnie, rodzinne restauracje i sklepiki z rękodziełem sprawiają, że łatwo zostać tu dłużej, niż pierwotnie się planowało.
W Copán niemal wszystko kręci się wokół turystyki; praktycznie każda ulica i każdy zaułek próbują przyciągnąć podróżnych szukających śladów dawnej cywilizacji Majów.
Udajemy się jednak kilka ulic dalej, by zobaczyć zupełnie inne oblicze miasteczka.
Tutaj życie płynie własnym rytmem. Wielu mieszkańców nadal utrzymuje się z rolnictwa, a krajobraz wokół Copán szybko zmienia się w zieloną, wiejską scenerię porozrzucaną pośród wzgórz zachodniego Hondurasu.

Same ruiny Copán należą do najbardziej fascynujących świadectw cywilizacji Majów.
Badania archeologiczne rozpoczęto tutaj już w połowie XIX wieku, a mimo to wciąż nie udało się ostatecznie ustalić, jak naprawdę nazywało się to miasto przed wiekami.
Wiadomo jednak, że Copán było stolicą potężnego królestwa i przez kilka stuleci odgrywało ogromną rolę polityczną oraz kulturową w świecie Majów.
Największy rozkwit miasta przypadł na VIII wiek.
Wtedy powstały monumentalne świątynie, stele pokryte hieroglifami i niezwykłe dekoracje, które do dziś uchodzą za jedne z najpiękniejszych przykładów ówczesnej sztuki.
Później, podobnie jak wiele innych miast tej cywilizacji, Copán zostało opuszczone i stopniowo pochłonęła je dżungla.
Kamienne hieroglify i pozostałości budowli nadal jednak opowiadają historię świata, który zniknął setki lat temu, pozostawiając po sobie więcej pytań niż odpowiedzi.

Stela B przedstawia trzynastego władcę Copán, znanego jako „18-Królik”.
Władca stoi w portalu zaświatów ukazanym jako ogromna, rozwarta paszcza Kosmicznego Węża, nazywanego również Potworem Witz. Górna szczęka zawisa nad jego głową, dolne zęby wyrastają tuż u stóp.
Całość robi ogromne wrażenie — to jedna z najbardziej kunsztownych i najlepiej zachowanych stel w całym kompleksie.
Sam „18-Królik” został przedstawiony w pełnym ceremonialnym stroju.
Na głowie nosi charakterystyczne nakrycie dynastii Copán, przypominające » tocoyal — tradycyjne nakrycie głowy, które do dziś można zobaczyć u kobiet Majów w niektórych regionach Ameryki Środkowej.

Stela C powstała z kolei dla uczczenia dwudziestej rocznicy jego panowania.
Monument jest niezwykły, ponieważ ukazuje „18-Królika” dwukrotnie — po obu stronach kamiennego bloku — zwróconego ku wschodzącemu i zachodzącemu słońcu.
Od strony wschodniej władca przedstawiony jest jako młody, gładko ogolony mężczyzna. Po stronie zachodniej ten sam człowiek ma już brodę i wyraźnie starsze rysy twarzy.
To piękna, symboliczna opowieść o przemijaniu — zamknięta między świtem a zmierzchem w jednym kawałku kamienia.

Jednym z najbardziej imponujących miejsc w Copán pozostaje także boisko do ullamalitzli — rytualnej gry w piłkę.
To drugi co do wielkości obiekt tego typu w świecie Majów, ustępujący jedynie słynnemu boisku w » Chichén Itzá.
Sama gra była czymś znacznie więcej niż sportem.
Łączyła w sobie rytuał, politykę i religię, a niektóre mecze miały wręcz symboliczne znaczenie związane z walką życia i śmierci.
Pochylone ściany boiska zbudowane z tufu, kamienne znaczniki i monumentalna przestrzeń sprawiają, że nawet dziś miejsce to ma w sobie coś tajemniczego — jakby echo dawnych ceremonii wciąż unosiło się pomiędzy ruinami.

Świątynia 22, znana także jako Świątynia Medytacji, należy do najbardziej intrygujących osiągnięć architektonicznych Copán.
Zaprojektowano ją tak, by przypominała wejście do jaskini — symboliczne przejście do zaświatów.
Kamienna brama układa się w formę paszczy Potwora Witz.
To jeden z najbardziej czytelnych przykładów religijnej symboliki Majów, w której architektura była nie tylko budowlą, lecz także opowieścią pełną mitów i wierzeń.

Schody Hieroglifów to jeden z najcenniejszych zabytków Copán — monumentalna konstrukcja, która od lat przyciąga badaczy i podróżników.
To najdłuższy znany tekst wyryty w kamieniu w świecie Majów, liczący ponad sześćdziesiąt stopni pokrytych glifami.
Inskrypcje opowiadają historię miasta i jego władców, choć część z nich wciąż pozostaje przedmiotem rekonstrukcji i interpretacji.
Co dwunasty stopień zdobiły niegdyś naturalnej wielkości rzeźby przedstawiające kolejnych władców Copán. Dzięki temu schody nie były jedynie przejściem, lecz także kamienną kroniką dynastii.

Ołtarz Q, ustawiony przed Świątynią 16, stanowi jeden z najcenniejszych zabytków tej cywilizacji.
Wyrzeźbiono na nim wizerunki szesnastu władców Copán — swoistą genealogię dynastii zapisaną w kamieniu.
Na jednej ze stron przedstawiono założyciela rodu, którego imię widnieje na nakryciu głowy. Pozostałych władców zidentyfikowano dzięki hieroglifom umieszczonym przy ich postaciach.
Ołtarz pochodzi z drugiej połowy VIII wieku i do dziś uchodzi za jeden z najważniejszych „dokumentów politycznych” świata Majów.

Ale nie tylko samo centrum Copán kryje archeologiczne skarby.
Kilka kilometrów dalej, w rejonie El Rastrojón, znajduje się budowla wzniesiona na niestabilnym uskoku geologicznym, co z czasem doprowadziło do częściowego zawalenia konstrukcji.
Na podstawie odnalezionych fragmentów odtworzono jednak jej dawny wygląd.
Rzeźbione kamienne bloki, maski sztukatorskie i bogato zdobione detale architektoniczne doskonale pokazują wysoki poziom miejscowej sztuki.

Copán pozostaje jednym z tych miejsc, które trudno opuścić obojętnie.
Każda stela, każda świątynia i każdy hieroglif przypominają, że cywilizacja Majów wciąż nie powiedziała nam ostatniego słowa.
Z jednej strony to świat rytuałów, władców i monumentalnych budowli. Z drugiej — historia, której echo do dziś pobrzmiewa między kamiennymi murami.

Salwador

W sąsiedztwie Hondurasu widać, jak bardzo różnie mogą potoczyć się losy krajów o podobnym położeniu i historii. Salwador stanowi tu szczególnie ciekawy kontrast. Jeszcze kilka lat temu miał równie złą reputację co Honduras, jednak po szeroko zakrojonych działaniach wymierzonych w gangi zaczął stopniowo zmieniać swój wizerunek i otwierać się na turystykę.
To najmniejszy kraj Ameryki Środkowej, a jednocześnie zaskakująco intensywny w odbiorze.
Gęsto zaludniony, kulturowo różnorodny, z historią zapisaną zarówno w śladach dawnych cywilizacji, jak i w codziennym rytmie ulic.
Około 90% mieszkańców ma mieszane korzenie, co przekłada się na widoczną wielowarstwowość kultury — słyszalną w języku, widoczną w muzyce i obecną w rzemiośle.
Nie jest to jednak abstrakcyjna statystyka, lecz coś, co faktycznie odczuwa się na każdym kroku.
Nad tym wszystkim górują wulkany  — aż 61 — tworzące pasmo Cordillera Apaneca-Ilamatepec.
To właśnie ono wyznacza geologiczny kręgosłup kraju, biegnąc równolegle do wybrzeża Pacyfiku.

Na początek zatrzymujemy się w Santa Ana — mieście o korzeniach sięgających czasów Majów z grupy Pokomam.
Już po kilku minutach spaceru widać, jak kolonialna przeszłość przenika się tu z pulsującą energią współczesności — w detalach fasad, na placach i w codziennym rytmie ulic.

Na miejscu dawnego kościoła, który — jak głosi lokalna opowieść — przegrał walkę z piorunem, wzniesiono imponującą katedrę.
Jej budowa trwała niemal pół wieku, co samo w sobie mówi sporo o tempie i determinacji.
Efekt to świątynia, która wyróżnia się nie tylko w skali kraju, ale i na tle wielu kościołów w Ameryce Łacińskiej.

Teatr miejski narodził się z ambicji i konkursu architektonicznego — a ambicja, jak wiadomo, potrafi zostawić trwały ślad.
Ze zdobionej portretami kopuły spoglądają wielcy kompozytorzy, jakby sprawdzali, czy publiczność naprawdę słucha uważnie.

Ratusz, który z czasem rozrósł się do rozmiarów całego kwartału, przypomina, że administracja — niezależnie od szerokości geograficznej — lubi mieć przestrzeń.

Opuszczamy miasto i przenosimy się do wioski, a właściwie do jej niemal nienaruszonych pozostałości.
Joya de Cerén to miejsce wyjątkowe — nie bez powodu nazywane „Pompejami Ameryki Środkowej”.
W przeciwieństwie do wielkich miast Majów oglądamy tu nie pałace ani świątynie, lecz ślady życia zwykłych ludzi.
Bez złota i monumentalnych inskrypcji — za to z kuchniami, warsztatami i przedmiotami pozostawionymi dokładnie tam, gdzie używano ich przed wiekami.

Erupcja wulkanu w VII wieku zakonserwowała tę osadę niczym kapsułę czasu.
Warstwy popiołu przykryły domy tak szybko, że ocaliły niemal wszystko, co znajdowało się wewnątrz.
Archeolodzy odkryli tu nie tylko budynki, ale też narzędzia, naczynia i ślady upraw — kukurydzy, fasoli czy manioku.
To rzadki przypadek, w którym historia nie mówi głównie głosem władców, ale zwykłych gospodarstw.

Co szczególnie intrygujące, nie znaleziono ludzkich szczątków.
Wszystko wskazuje na to, że mieszkańcy zdążyli uciec, zostawiając swoje domy tak, jakby wyszli tylko na chwilę i nigdy nie wrócili.

Dziś Joya de Cerén znajduje się na liście UNESCO i stanowi jedno z najważniejszych źródeł wiedzy o codziennym życiu Majów.
Bo historia tej cywilizacji to nie tylko królowie i kamienne inskrypcje. To także ludzie, którzy uprawiali pola, gotowali posiłki i prowadzili zwyczajne życie — aż do dnia, gdy wszystko zatrzymała warstwa wulkanicznego popiołu.

Suchitoto to zupełnie inna opowieść — spokojna, artystyczna, z widokiem na jezioro Suchitlán.
Miasteczko żyje rytmem galerii, małych festiwali i spotkań artystów, a jego brukowane uliczki zachęcają raczej do spacerów niż do pośpiechu.

W okolicy nie brakuje warsztatów, w których można spróbować swoich sił w farbowaniu tkanin indygo.
I tu zaczyna się historia, która wykracza daleko poza rękodzieło. Ten niepozorny barwnik przez stulecia należał do najcenniejszych bogactw Salwadoru.

Przenosimy się do San Salvador — stolicy i największego miasta Salwadoru, położonego w kotlinie otoczonej wulkanami.
Zostało założone w 1525 roku jako Villa de San Salvador.
W czasach kolonialnych pełniło ważną funkcję administracyjną i handlową, a dziś łączy swoje historyczne korzenie z rytmem nowoczesnej metropolii — dość intensywnym, jak na miejsce, gdzie obecność wulkanów nieustannie przypomina o potędze natury.

Aglomeracja San Salvadoru to miejsce, w którym nowoczesność i tradycja nieustannie się przeplatają.
Obok szklanych wieżowców i rozbudowanej infrastruktury wciąż istnieją starsze dzielnice, gdzie można dostrzec ślady kultury ludu Pipil oraz wpływy hiszpańskiej kolonizacji.

Villa Navideña (Wioska Świąteczna) to coroczne wydarzenie, które na kilka tygodni zamienia serce miasta w rozświetloną, pełną dźwięków i zapachów przestrzeń.
Ulice wypełniają się światłem, dekoracjami i tłumami, a codzienny rytm San Salvador na chwilę ustępuje miejsca bardziej świątecznej, wspólnotowej atmosferze.
W tym samym czasie jedną z atrakcji historycznego centrum jest „La Fábrica de Galletas” (Fabryka Ciastek).
Zaglądają tu zarówno mieszkańcy, jak i turyści, przyciągani nie tyle samą atrakcją, ile zapachem świeżych, tradycyjnych wypieków.
Razem z Elkiem obserwujemy, jak powstają świąteczne ciasteczka, a po chwili sami dołączamy do warsztatów, które bardziej przypominają wspólne pieczenie niż formalne zajęcia.

Zostawiamy za sobą miejski rytm i gęstą zabudowę. Przed nami coraz bardziej otwarta przestrzeń, a na horyzoncie coraz wyraźniej rysuje się wulkaniczny masyw.
Wznosi się tu Ilamatepec — znany też jako wulkan Santa Ana — najwyższy szczyt Salwadoru, osiągający prawie 2 400 metrów n.p.m., a zarazem jeden z najbardziej wymagających celów trekkingowych w kraju.

Ze zbocza Ilamatepec rozciąga się widok, który wynagradza każdy krok podejścia.
Tuż obok wyrasta Izalco — wulkan-legenda, jeden z najbardziej rozpoznawalnych i przez długi czas najaktywniejszych wulkanów Ameryki Środkowej.
Nie bez powodu nazywano go „Latarnią Morską Pacyfiku”.
Przez blisko 195 lat Izalco regularnie wyrzucał z siebie fontanny ognia, popiołu i lawy — czasem nawet co kilka minut.
Nocą jego erupcje były widoczne z bardzo dużych odległości, zwłaszcza od strony Oceanu Spokojnego, gdzie żeglarze traktowali go niczym naturalny punkt orientacyjny.
Trudno o bardziej spektakularny odpowiednik latarni morskiej — zamiast spokojnego światła: rozżarzona lawa i huk wydobywający się z wnętrza ziemi.
Dopiero w 1966 roku wulkan wyraźnie się uspokoił i od tamtej pory pozostaje uśpiony.
Dziś nie straszy już erupcjami, ale nadal robi ogromne wrażenie. Jego symetryczny stożek dominuje nad krajobrazem Salwadoru i przyciąga miłośników górskich wędrówek — tych, którzy chcą choć na chwilę stanąć twarzą w twarz z dawnym żywiołem.

Podejście jest stopniowe, ale pełne zmian rytmu — jakby krajobraz testował naszą cierpliwość.
Z każdym metrem cywilizacja zostaje niżej, a przestrzeń staje się coraz bardziej surowa, wulkaniczna, niemal księżycowa.
Na szczycie czeka nagroda — widok na intensywnie turkusowe jezioro kraterowe, które w słońcu wygląda, jakby ktoś podmienił je na fragment zupełnie innej rzeczywistości.
I w pewnym momencie łapię się na krótkiej refleksji: czy naprawdę warto było tu wchodzić?
Warto. Zdecydowanie.

Ruta de Las Flores (Szlak Kwiatów) to jedna z najbardziej malowniczych tras turystycznych w Salwadorze.
Prowadzi przez zielone wioski, plantacje kawy i ukryte wśród wzgórz wodospady.
Nazwa nie jest przypadkowa — region rzeczywiście tonie w bujnej roślinności, która towarzyszy nam niemal przez całą drogę.
Jedną z pierwszych miejscowości na naszej trasie jest Apaneca, położona na wysokości niemal 1 500 m n.p.m. — najwyżej w kraju.
Słynie z upraw kawy wysokiej jakości, chronionej oznaczeniem pochodzenia, które podkreśla jej regionalny charakter oraz tradycyjne metody produkcji.

W Apaneca trafiamy na świąteczną paradę — trochę karnawał, trochę Boże Narodzenie, a trochę... konkurs na najciekawsze wiaderko czy miskę rzucone w tłum.
Sponsorzy obficie sypią słodycze i drobne zabawki, ale wśród „świątecznych” upominków trafiają się też przedmioty zupełnie nietypowe — plastikowe miski i wiaderka, które natychmiast wywołują żywe zainteresowanie wśród dorosłych uczestników pochodu.

Fiesty są tu codziennością.
Czasem wystarczy głośny huk petardy, by wiedzieć, że gdzieś właśnie ktoś świętuje.

Tym razem zatrzymujemy się w Ataco. Choć od Apaneki dzieli je zaledwie kilka kilometrów, każde z tych miasteczek opowiada nieco inną historię.
Ataco sięga swoimi korzeniami czasów ludu Pipil, który zamieszkiwał zachodnią część kraju.
Jeszcze w pierwszej połowie XX wieku miejscowość była jednym z lokalnych ośrodków ich kultury. Wtedy właśnie w codziennym życiu słychać było język Nawat — ojczysty język Pipilów.
Po brutalnych represjach po powstaniu chłopskim wiele zwyczajów uległo przerwaniu, a Nawat niemal całkowicie zanikł.
Spacerując dziś ulicami osady, trudno dostrzec ślady tamtych wydarzeń. Miasteczko żyje spokojnym rytmem i od lat stawia na turystykę oraz ochronę lokalnego dziedzictwa.

Choć Ataco nie zdobyło pierwszego miejsca w konkursie Pueblos Vivos („Żywe Wioski”), nadal przyciąga wielu turystów z kraju i zagranicy.
Pueblos Vivos to coroczna inicjatywa promująca małe miejscowości Salwadoru, które rozwijają turystykę, jednocześnie dbając o zachowanie lokalnej kultury i otoczenia przyrodniczego.

W pobliżu centralnego placu trudno przejść obojętnie obok aromatu świeżo parzonej kawy z lokalnych plantacji.
To jeden z tych momentów, kiedy plan zwiedzania na chwilę przegrywa z filiżanką aromatycznego naparu — bez większej dyskusji.
Spacerując po parku, mamy szczęście dostrzec narodowego ptaka Salwadoru — piłodzioba, który pojawia się jakby specjalnie po to, by przypomnieć, że tu natura wciąż ma coś do powiedzenia.

Salcoatitán to kolejny przystanek na Szlaku Kwiatów.
Jego nazwa również pochodzi z języka Nawat i nawiązuje do lokalnej tradycji językowej regionu.
Miasteczko od XIX wieku związane jest z uprawą kawy, która ukształtowała jego krajobraz i rytm życia.

W wiosce rośnie monumentalna ceiba — jedno z najbardziej charakterystycznych drzew Ameryki Środkowej.
To drzewo z czasem stało się czymś więcej niż tylko elementem krajobrazu. Jest lokalnym symbolem, wokół którego splatają się opowieści, legendy i odrobina mistycyzmu.
Osiąga ponad 30 m wysokości, a jego imponujący pień sprawia, że trudno przejść obok niego obojętnie.

Przez lata drzewo było miejscem postoju karawan handlowych — cieniem, pod którym zatrzymywały się wozy z żywnością i zbożem.
Dziś jest przede wszystkim miejscem odpoczynku.
Jego rozłożyste gałęzie dają cień i spokój, zapraszając do chwili wytchnienia.

Juayúa, dawniej Xuayúa, swoją nazwę wywodzi z języka Nawat i odnosi się do kwiatu orchidei.
Obszar ten był zasiedlony przez lud Pipil prawdopodobnie już w X wieku.
W 1932 roku miasto stało się jednym z ośrodków powstania chłopskiego i zostało zajęte przez jego uczestników, jednak po trzech dniach odbite przez armię.
Wydarzenia te były częścią tragicznej Matanzy, w której zginęły dziesiątki tysięcy osób w całym kraju.
Po tych wydarzeniach język Nawat, został zakazany, a jego używanie — podobnie jak noszenie tradycyjnego stroju — groziło represjami.
W efekcie stopniowo zniknął z przestrzeni publicznej.

Juayúa to miejsce, w którym historia spotyka się z kuchnią.
Szczególnie warto trafić tu w niedzielę, kiedy lokalny targ gastronomiczny zamienia miasteczko w prawdziwe święto smaków.
W powietrzu unosi się zapach świeżo przygotowywanych potraw, a niemal wszystkiego można spróbować w zaskakująco przystępnych cenach — co, jak łatwo się domyślić, sprzyja nieco dłuższym „przystankom w trasie”.

Niezwykła podróż przez Honduras i Salwador stała się kolejnym ważnym rozdziałem w mojej kolekcji wspomnień.
Szczególne miejsce zajmuje w niej Copán — jedno z najważniejszych stanowisk cywilizacji Majów, obok takich miejsc jak » Chichén Itzá, » Palenque czy » Tikal.
Była to wyprawa pełna odkryć historycznych, ale też kontaktu z naturą — od miejskich przestrzeni po wspinaczkę na wulkan Ilamatepec.
Razem z podróżą przez Gwatemalę stworzyła spójną całość, która na długo zostanie w pamięci — bo niektóre miejsca po prostu nie dają się łatwo odłożyć na półkę z podróżami.

Zapoznaj się z pierwszą częścią podróży » Gwatemala